Dyplom w kieszeni, kilka ofert na mailu i poczucie, że cały świat stoi otworem. Pierwsze miesiące po studiach to ekscytujący czas. Na tym etapie łatwo jednak popełnić błędy, których skutki możesz odczuwać jeszcze przez długie lata. Zanim więc podpiszesz pierwszą umowę o pracę, warto wiedzieć, na co zwrócić uwagę.
Umowa o pracę vs. umowy cywilnoprawne
W pierwszej kolejności sprawdź, jaką formę zatrudnienia oferuje Ci dany pracodawca. Umowa o pracę gwarantuje urlop, ochronę przed zwolnieniem oraz prawa pracownicze wynikające z Kodeksu pracy. Umowa-zlecenie lub umowa o dzieło – choć popularne wśród pracodawców chcących obniżyć koszty – dają Ci znacznie mniej. Jeśli pracodawca proponuje umowę cywilnoprawną do zadań, które mają charakter stały oraz są wykonywane konkretnym miejscu i czasie – możesz to zgłosić do PIP.
Przydatne artykuły na temat prawa pracy i umów czekają na Ciebie na https://www.gowork.pl/poradnik/. Chcąc być na bieżąco z tym, co dzieje się na rynku pracy, regularnie sprawdzaj też https://www.gowork.pl/blog/. Znajdziesz tam analizy trendów, komentarze ekspertów i praktyczne porady dla osób na każdym etapie kariery.
Na co zwrócić uwagę przy podpisywaniu umowy?
Po podpisaniu umowy obietnice złożone na etapie rekrutacji zamieniają się w konkretne zobowiązania. Warto więc dokładnie przeanalizować jej zapisy zanim złożysz podpis – nawet jeśli oferta wydaje się bardzo atrakcyjna.
Okres próbny
Umowa na czas próbny może trwać maksymalnie 3 miesiące. Pracodawca może też zaproponować krótszą. Nawet w trakcie okresu próbnego obowiązują Cię i pracodawcę zasady wypowiedzenia. Jeśli firma zwalnia Cię po 2 miesiącach bez wyraźnego powodu, masz prawo zapytać o uzasadnienie.
Wynagrodzenie
Upewnij się, że wiesz, ile będzie wynosić Twoja pensja netto („na rękę”). Sprawdź, czy w ofercie jest mowa o premiach oraz czy są zasady ich przyznawania są jasno określone, czy też premie są uznaniowe (w takim wypadku firma może nie wypłacić jej bez podania przyczyny). Zapytaj też o benefity. Najczęstsze to prywatna opieka medyczna, karta sportowa i bezpłatne szkolenia.
Klauzule dodatkowe
Zwróć uwagę na ewentualną klauzulę zakazu konkurencji po odejściu z firmy. Jeśli jest zbyt szeroka (np. zabrania pracy w całej branży przez 2 lata), możesz próbować negocjować. Bez wynagrodzenia za czas trwania zakazu umowa może nawet okazać się nieważna prawnie.
Jak ocenić, czy oferta jest atrakcyjna?
W rozmowach z potencjalnym pracodawcą musisz zachować dużą ostrożność. Jako czerwoną flagę potraktuj przede wszystkim brak odpowiedzi na pytania o zakres obowiązków. Pracodawca powinien być w stanie wytłumaczyć, czym będziesz się zajmować i kto będzie Twoim przełożonym. Chaos organizacyjny na etapie rekrutacji często wróży chaos w codziennej pracy. Inne znaki ostrzegawcze to nacisk na jak najszybsze podpisanie umowy bez czasu na przemyślenie, obietnice bez pokrycia w umowie lub niekorzystne opinie pracowników w internecie.
Przed rozmową sprawdź też widełki dla swojego stanowiska w raportach płacowych i na portalach z ogłoszeniami. Jeśli oferowane wynagrodzenie jest znacznie poniżej rynkowej średniej, negocjuj lub pytaj, co uzasadnia taką stawkę.
Pierwsza praca po studiach często wyznacza kierunek całej dalszej kariery. Im lepiej zrozumiesz warunki zatrudnienia i realia oferty, tym mniejsze ryzyko rozczarowania i niepotrzebnego stresu. Nie bój się pytać, porównywać i negocjować – to nie oznaka braku pokory, a zawodowej dojrzałości.